Η έκθεση της Κομισιόν για την Τουρκία: Εμπόδια στον Great Sea Interconnector και προκλήσεις στο Αιγαίο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της ετήσιας έκθεσής της για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας στο πλαίσιο της Δέσμης Διεύρυνσης 2026, καταγράφει τη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση των ερευνητικών δραστηριοτήτων για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector). Παρά τη βελτίωση του κλίματος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις από το 2023, η έκθεση αναδεικνύει ζητήματα που παραμένουν σε εκκρεμότητα, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Άγκυρας.

Παρεμβάσεις στον Great Sea Interconnector και ενεργειακά ζητήματα

Στο κεφάλαιο της έκθεσης που αφορά τα διευρωπαϊκά δίκτυα, η Επιτροπή σημειώνει ρητά ότι η Τουρκία εξακολουθεί να παρεμποδίζει τις έρευνες για τον Great Sea Interconnector (GSI), ο οποίος αποτελεί Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρά τον σημαντικό ρόλο της Τουρκίας στην περιφερειακή ηλεκτρική διασυνδεσιμότητα, η Κομισιόν επισημαίνει ότι η χώρα δεν έχει ευθυγραμμιστεί πλήρως με τον αναθεωρημένο ευρωπαϊκό κανονισμό για τα διευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα (TEN-E).

Επιπλέον, η έκθεση αναφέρεται στην υπογραφή μνημονίου τον Ιούλιο του 2026 μεταξύ της Τουρκίας και της μη αναγνωρισμένης οντότητας στα κατεχόμενα για την ανάπτυξη υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου, ενέργεια η οποία πραγματοποιήθηκε χωρίς τη συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Αιγαίο και τουρκολιβυκό μνημόνιο

Στον τομέα των διμερών σχέσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει αύξηση των τουρκικών υπερπτήσεων πάνω από ελληνικά νησιά, συμπεριλαμβανομένων κατοικημένων περιοχών, με περιστατικά να καταγράφονται έως τον Σεπτέμβριο του 2026. Παράλληλα, αναφέρεται στη διατήρηση των τουρκικών αιτημάτων περί αποστρατιωτικοποίησης νησιών, στην αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και στην ισχύ της απειλής πολέμου (casus belli) από το 1995.

Σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, το οποίο κυρώθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων με έδρα τη Βεγγάζη τον Οκτώβριο του 2026, η Κομισιόν επαναλαμβάνει τη θέση ότι η συμφωνία δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας, παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες.

Η αντίδραση του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών

Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία απορρίπτει τους ισχυρισμούς της έκθεσης, κάνοντας λόγο για «προκατειλημμένη στάση» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι αξιολογήσεις της Επιτροπής σχετικά με την Ανατολική Μεσόγειο αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο, ενώ οι αναφορές στο τουρκολιβυκό μνημόνιο χαρακτηρίζονται ως στερούμενες ισχύος.

Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι στην έκθεση υιοθετούνται οι θέσεις της Ελλάδας και της ελληνοκυπριακής πλευράς, τις οποίες χαρακτηρίζει «μαξιμαλιστικές και αποκομμένες από την πραγματικότητα». Στο Κυπριακό ζήτημα, το τουρκικό ΥΠΕΞ επαναλαμβάνει ότι η υποστήριξη της ΕΕ στη στάση της ελληνοκυπριακής πλευράς δεν συμβάλλει στις προσπάθειες επίλυσης.

Παρά τις αντιρρήσεις, η Τουρκία αξιολογεί θετικά τις διαπιστώσεις της έκθεσης σχετικά με την πρόοδο στην οικονομική και νομισματική πολιτική, καθώς και τον ρόλο της χώρας στη συνδεσιμότητα, την άμυνα και την ασφάλεια. Με αφορμή τα στοιχεία αυτά, η τουρκική πλευρά ζητά εκ νέου την επικαιροποίηση της Τελωνειακής Ένωσης, υπογραμμίζοντας την επιθυμία για ενίσχυση της προοπτικής ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.