Κατάργηση ρητρών αποκλειστικότητας στα καύσιμα από την Επιτροπή Ανταγωνισμού

Την οριστική κατάργηση των ρητρών αποκλειστικότητας στις συμβάσεις αποθήκευσης καυσίμων αποφάσισε η Επιτροπή Ανταγωνισμού, στο πλαίσιο ευρείας κανονιστικής παρέμβασης στον κλάδο των πετρελαιοειδών. Η απόφαση 896/2025, η οποία ελήφθη ομόφωνα από την Ολομέλεια της Επιτροπής στις 10 Δεκεμβρίου 2025, στοχεύει στην ενίσχυση του ανταγωνισμού στα στάδια της διύλισης, της εμπορίας και της λιανικής διάθεσης της αμόλυβδης βενζίνης, του πετρελαίου κίνησης και του πετρελαίου θέρμανσης.

Κατάργηση ρητρών αποκλειστικότητας και αναδιάρθρωση αποθεμάτων

Η παρέμβαση, η οποία ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2022, προβλέπει την τροποποίηση των συμβάσεων αποθήκευσης και εξυπηρέτησης καυσίμων σε ιδιόκτητες εγκαταστάσεις τρίτων εταιρειών. Βάσει του άρθρου 11 του Ν. 3959/2011, οι συγκεκριμένες συμβάσεις δεν θα περιλαμβάνουν εφεξής ρήτρες που περιορίζουν την ελευθερία αποθήκευσης των επιχειρήσεων.

Επιπλέον, η Επιτροπή Ανταγωνισμού διατυπώνει σειρά γνωμοδοτικών προτάσεων προς την Πολιτεία για την αναβάθμιση της αγοράς. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η σύσταση Ανεξάρτητου Κεντρικού Φορέα Διατήρησης Αποθεμάτων Ασφαλείας (ΚΦΔΑ), ο οποίος θα τελεί υπό την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ. Ο φορέας αυτός θα αναλαμβάνει την τήρηση των υποχρεωτικών αποθεμάτων ασφαλείας για λογαριασμό των επιχειρήσεων έναντι καθορισμένου τιμήματος. Το κόστος της υπηρεσίας προτείνεται να επιμερίζεται ανάλογα με τη συνολική κατανάλωση κάθε επιχείρησης κατά το προηγούμενο έτος, αποσυνδεόμενο από τον όγκο των εισαγωγών της.

Παράλληλα, εισηγείται τη δημιουργία ενιαίου μητρώου αποθηκευτικών χώρων πετρελαιοειδών, προκειμένου να υπάρχει θεσμική καταγραφή και εποπτεία των διαθέσιμων εγκαταστάσεων, εντοπίζοντας παράλληλα τυχόν ελλείψεις ή μη αξιοποιούμενο αποθηκευτικό χώρο.

Αλλαγές στη διαφάνεια των τιμών

Στο στάδιο της διύλισης, η Επιτροπή προτείνει την αλλαγή του πλαισίου γνωστοποίησης των τιμών πώλησης προς τις εταιρείες εμπορίας. Στόχος είναι η κατάργηση της δημόσιας ανάρτησης των τιμών και η αντικατάστασή της με εξατομικευμένη ενημέρωση των εταιρειών, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος σιωπηρής συμπαιγνίας και να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός.

Αντίθετα, για τη λιανική αγορά, η Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία ψηφιακής εφαρμογής από το αρμόδιο υπουργείο. Η εφαρμογή θα επιτρέπει στους καταναλωτές να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο τις τιμές ανά προϊόν, πρατήριο και γεωγραφική περιοχή. Το εργαλείο αυτό θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις υφιστάμενες βάσεις δεδομένων, όπως το fuel.gr και το Παρατηρητήριο Τιμών, προσφέροντας δυνατότητα εντοπισμού των πλησιέστερων πρατηρίων βάσει της τοποθεσίας του χρήστη.

Το ιστορικό της κανονιστικής παρέμβασης

Η διαδικασία που οδήγησε στην έκδοση της απόφασης περιέλαβε στάδια ανάλυσης της δομής της αγοράς, της εξέλιξης των τιμών και της κερδοφορίας. Τον Αύγουστο του 2024 δημοσιεύθηκε η Έκθεση Πρώτων Απόψεων, η οποία ανέδειξε το φαινόμενο της ασύμμετρης μετακύλισης των αυξήσεων και μειώσεων των τιμών, γνωστό ως «rockets and feathers». Ακολούθησε τον Ιούλιο του 2025 η Έκθεση Δεύτερων Απόψεων, όπου η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στον κλάδο δεν επικρατούν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού.

Με την οριστικοποίηση της απόφασης 896/2025, η Επιτροπή ολοκλήρωσε τη διαδικασία κανονιστικής παρέμβασης, διαχωρίζοντας τις δεσμευτικές ρυθμίσεις για τις ρήτρες αποκλειστικότητας από τις προτάσεις που απευθύνονται προς την Πολιτεία για την περαιτέρω διαμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας της αγοράς καυσίμων.