Η «ανδρόσφαιρα» ως δημόσιος κίνδυνος: Η εμπορευματοποίηση του μισογυνισμού στο διαδίκτυο

Ως μια επικερδή ψηφιακή βιομηχανία που μετατρέπει την ανδρική ανασφάλεια και τον μισογυνισμό σε οικονομικό όφελος περιγράφουν οι επιστήμονες τη λεγόμενη «ανδρόσφαιρα» (manosphere), προειδοποιώντας ότι οι επιπτώσεις της ξεπερνούν τα όρια του διαδικτύου και αποτελούν πλέον ζήτημα δημόσιας υγείας. Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό The Lancet, οι καθηγητές Sarah J. Hawkes και Kent Buse υπογραμμίζουν ότι το φαινόμενο απαιτεί αντιμετώπιση ανάλογη με εκείνη άλλων εμπορικών κινδύνων, όπως το κάπνισμα.

Τι είναι η «ανδρόσφαιρα» και γιατί ανησυχεί τους επιστήμονες

Η manosphere περιγράφεται ως ένα ετερογενές δίκτυο διαδικτυακών κοινοτήτων και εμπορικών δραστηριοτήτων, οι οποίες συνδέονται με αντιλήψεις περί αρρενωπότητας, μισογυνισμού και ανδρικής θυματοποίησης. Στο συγκεκριμένο ψηφιακό περιβάλλον έχουν αποκτήσει προβολή πρόσωπα όπως ο Andrew Tate, ενώ διαφορετικές εκφάνσεις της κουλτούρας της υπεραρρενωπότητας προωθούνται από influencers όπως ο Clavicular.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι κοινό χαρακτηριστικό αυτών των κοινοτήτων είναι η απόδοση των προβλημάτων των ανδρών στον φεμινισμό, αντί για τους διαρθρωτικούς παράγοντες, όπως η οικονομική ανασφάλεια και οι κοινωνικές ανισότητες. Η εξάπλωση αυτών των αντιλήψεων συνδέεται με κινδύνους για την ψυχική υγεία των νέων, προβλήματα αυτοεικόνας, αποθάρρυνση της αναζήτησης ψυχολογικής υποστήριξης και κανονικοποίηση της εχθρικής συμπεριφοράς απέναντι στις γυναίκες και τα κορίτσια.

Η οργή ως επιχειρηματικό μοντέλο

Το άρθρο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην εμπορευματοποίηση της ανδρικής ταυτότητας. Το οικοσύστημα αυτό περιλαμβάνει περιεχόμενο επί πληρωμή, επενδυτικές προτάσεις και την προώθηση μη ελεγχόμενων συμπληρωμάτων ή ορμονικών προϊόντων. Ο Kent Buse, καθηγητής πολιτικής υγείας στο Monash University Malaysia, τονίζει ότι δεν πρόκειται για περιθωριακό φαινόμενο, αλλά για επιχειρηματικό μοντέλο όπου η οργή και η δυσαρέσκεια αποφέρουν οικονομικά κέρδη. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αλγόριθμοι των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ενισχύουν αυτή τη διαδικασία, καθώς ανταμείβουν το πιο ακραίο περιεχόμενο.

Ο καθηγητής παραλληλίζει τις πρακτικές αυτές με εκείνες της καπνοβιομηχανίας, επισημαίνοντας ότι οι εταιρείες τείνουν να μεταφέρουν την ευθύνη στο άτομο και να παρουσιάζουν τις ρυθμιστικές παρεμβάσεις ως απειλή κατά της προσωπικής ελευθερίας. Η σύγκριση αυτή αφορά αποκλειστικά τις εμπορικές πρακτικές και τα εργαλεία δημόσιας πολιτικής.

Κοινωνικοί παράγοντες και προτεινόμενες παρεμβάσεις

Η απήχηση της manosphere ενισχύεται από τη μοναξιά, τον κοινωνικό αποκλεισμό, την απομάκρυνση από την εκπαίδευση και την αβεβαιότητα για το επαγγελματικό μέλλον. Η Sarah Hawkes, καθηγήτρια στο University College London και συνιδρύτρια της δεξαμενής σκέψης Global 50/50, υποστηρίζει ότι οι ανάγκες των νέων ανδρών για ταυτότητα και κοινωνική αποδοχή είναι πραγματικές και ότι μια πολιτική που εστιάζει μόνο στη διαγραφή περιεχομένου, χωρίς να προσφέρει εναλλακτικές, είναι καταδικασμένη να αποτύχει.

Οι συγγραφείς προτείνουν έξι βασικές προτεραιότητες για την αντιμετώπιση του φαινομένου:

• Αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών που αυξάνουν την ευαλωτότητα των νέων, με έμφαση στην εκπαίδευση και την επαγγελματική αποκατάσταση.
• Συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών υγείας, εκπαιδευτικών φορέων και κοινωνικών δομών.
• Προώθηση υγιών προτύπων αρρενωπότητας χωρίς τη δαιμονοποίηση των ανδρών.
• Αυστηρότερη εποπτεία των ψηφιακών πλατφορμών και παρέμβαση στους μηχανισμούς προώθησης περιεχομένου.
• Συστηματική παρακολούθηση του ψηφιακού περιβάλλοντος και αξιολόγηση των παρεμβάσεων.
• Αντιμετώπιση των κοινωνικών προκαταλήψεων που συντηρούν τον μισογυνισμό.

Η κεντρική θέση της μελέτης είναι ότι η ρύθμιση πρέπει να επικεντρώνεται στις πλατφόρμες και τις εμπορικές δομές, αντί για την τιμωρία των μεμονωμένων χρηστών. Το άρθρο αποτελεί μέρος της πρώτης ειδικής σειράς δημοσιεύσεων του The Lancet για την υγεία των ανδρών.