ΕΚΠΑ: Προτάσεις για την αντιμετώπιση της αστικής υπερθέρμανσης στις ελληνικές πόλεις

Τρεις νέες μελέτες του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) αναδεικνύουν τρόπους για την αντιμετώπιση της αστικής υπερθέρμανσης στις ελληνικές πόλεις, προτείνοντας συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τη βελτίωση του μικροκλίματος και τη θωράκιση των κτιρίων. Οι έρευνες εκπονήθηκαν στο πλαίσιο ερευνητικού έργου της DIMAND, σε συνεργασία με την 1830 lab, και παρουσιάζουν εννέα κατευθύνσεις για την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας.

Επιστημονικές προσομοιώσεις και τοπικές παρεμβάσεις

Τα ευρήματα των μελετών υπογραμμίζουν τη σημασία στοχευμένων παρεμβάσεων στον αστικό ιστό. Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις, η δημιουργία πέντε πάρκων «τσέπης» στην περιοχή του Αγίου Διονυσίου στον Πειραιά, συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής τμήματος σχολικής αυλής σε πράσινο χώρο, θα μπορούσε να μειώσει τοπικά τη θερμοκρασία έως και 2°C. Παράλληλα, η χρήση ψυχρών υλικών στο οδόστρωμα και τα πεζοδρόμια της πλατείας Ομονοίας εκτιμάται ότι μπορεί να επιφέρει μείωση της θερμοκρασίας του αέρα από 0,3°C έως 1°C.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα αστικά πάρκα διατηρούν κατά μέσο όρο χαμηλότερες θερμοκρασίες αέρα κατά 0,9°C στη διάρκεια της ημέρας και κατά 1,2°C τη νύχτα, συγκριτικά με τον περιβάλλοντα δομημένο χώρο.

Αποτύπωση κλιματικών κινδύνων και ανθεκτικότητα κτιρίων

Η μελέτη με τίτλο «Οι Κλιματικοί Κίνδυνοι στις Ελληνικές Πόλεις», υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Κωνσταντίνου Καρτάλη από τον Τομέα Φυσικής Περιβάλλοντος του ΕΚΠΑ, εξετάζει την εξέλιξη των κλιματικών δεικτών με χρονικό ορίζοντα το 2060 για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, και το 2065 για τις Γούρνες Ηρακλείου. Η δεύτερη μελέτη, επίσης υπό τον κ. Καρτάλη, εστιάζει σε εννέα προτάσεις παρεμβάσεων για τον περιορισμό των επιπτώσεων της αστικής υπερθέρμανσης, οι οποίες επηρεάζουν τη δημόσια υγεία, την κατανάλωση ενέργειας και τις κοινωνικές ανισότητες.

Επιπλέον, η Ομάδα Ερευνών Κτηριακού Περιβάλλοντος του Τμήματος Φυσικής του ΕΚΠΑ, υπό τον συντονισμό της καθηγήτριας Μαργαρίτας – Νίκης Ασημακοπούλου, πραγματοποίησε έρευνα για τη θερμική ανθεκτικότητα των κτιρίων. Κατά το διάστημα Ιουλίου – Οκτωβρίου 2025, αναλύθηκαν δεδομένα θερμοκρασίας και υγρασίας από 33 χώρους γραφείων και διαμερίσματα στην Αττική. Η έρευνα εξέτασε παραμέτρους όπως η περίοδος κατασκευής, ο βαθμός ανακαίνισης, ο όροφος και οι συνθήκες αερισμού, ενώ η 1830 lab συνέλεξε εμπειρίες κατοίκων και εργαζομένων μέσω συνεντεύξεων.

Συνεργασία για την κλιματική προσαρμογή

Η αστική υπερθέρμανση ενισχύεται από την υψηλή πυκνότητα δόμησης, την έλλειψη πρασίνου και τη χρήση υλικών που απορροφούν θερμότητα. Οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι δεν υφίσταται μία μοναδική λύση, αλλά απαιτείται συνδυασμός μέτρων και στενή συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Η προσαρμογή των ελληνικών πόλεων κρίνεται αναγκαία, καθώς η κλιματική πίεση επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των πολιτών.