Έρευνα Focus Bari: Οι προκλήσεις των παιδιών στην ψηφιακή εποχή και οι δυσκολίες της γονεϊκότητας

Σημαντικά ερωτήματα για τις σχέσεις μεταξύ παιδιών και γονέων, τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά και τη διαχείριση της βίας, αναδεικνύει πανελλαδική έρευνα της Focus Bari, η οποία παρουσιάστηκε από «Το Χαμόγελο του Παιδιού». Τα ευρήματα αποτυπώνουν τις αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας για τις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα παιδιά, με επίκεντρο την επικοινωνία στο οικογενειακό περιβάλλον και την εμπιστοσύνη στους μηχανισμούς προστασίας.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως μέσο συναισθηματικής υποστήριξης

Η διείσδυση των εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης στην καθημερινότητα των παιδιών προκαλεί προβληματισμό, καθώς η χρήση τους φαίνεται να ξεπερνά την απλή αναζήτηση πληροφοριών. Σύμφωνα με την έρευνα, το 58% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι ένα παιδί μπορεί να αισθάνεται μεγαλύτερη άνεση να απευθυνθεί σε ένα chatbot παρά σε έναν ενήλικα για να συζητήσει προσωπικά του ζητήματα. Η τάση αυτή συνοδεύεται από έντονη ανησυχία, καθώς το 84% των συμμετεχόντων δηλώνει προβληματισμένο για την αναζήτηση συναισθηματικής υποστήριξης από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, ενώ το 80% ανησυχεί για την άκριτη εμπιστοσύνη που μπορεί να επιδεικνύουν τα παιδιά στις απαντήσεις που λαμβάνουν. Ως άμεση ανάγκη προβάλλει η οργανωμένη εκπαίδευση των παιδιών στη χρήση των νέων τεχνολογιών, θέση που υποστηρίζει το 84% των ερωτηθέντων.

Προκλήσεις στην ανατροφή και οικονομική πίεση

Οι παραδοσιακές πρακτικές διαπαιδαγώγησης παραμένουν ισχυρές, με το 48% των ερωτηθέντων να θεωρεί ότι η ύπαρξη «λίγου φόβου για τον γονιό» είναι απαραίτητη προϋπόθεση ώστε το παιδί να μάθει να σέβεται. Παράλληλα, το 83% αναγνωρίζει ότι η κούραση και ο περιορισμένος διαθέσιμος χρόνος των γονέων αποτελούν τροχοπέδη στην εφαρμογή σταθερών κανόνων ανατροφής. Το ζήτημα αποκτά και οικονομικές προεκτάσεις, καθώς το 88% επισημαίνει ότι το κόστος κάλυψης των αναγκών ενός παιδιού επιβαρύνει σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Βία, εκφοβισμός και δυσπιστία στους φορείς

Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία που αφορούν τη διαχείριση της βίας. Το 85% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι τα παιδιά συχνά αποκρύπτουν περιστατικά εκφοβισμού από τους γονείς τους, κυρίως λόγω φόβου ή ντροπής. Η έρευνα καταγράφει επίσης μια τάση δυσπιστίας απέναντι στους θεσμούς, καθώς το 48% εκφράζει αμφιβολίες για το εάν οι αρμόδιοι φορείς είναι σε θέση να προσφέρουν ουσιαστική βοήθεια σε περίπτωση βίας κατά παιδιού.

Επιστημονική προσέγγιση και επόμενα βήματα

Τα ευρήματα της έρευνας αποτέλεσαν αντικείμενο συζήτησης σε τρεις θεματικές ενότητες, στις οποίες συμμετείχαν πανεπιστημιακοί, επιστήμονες του Οργανισμού «Το Χαμόγελο του Παιδιού» και μέλη της Ομάδας Δικαιωμάτων του Παιδιού. Στη διαδικασία συμμετείχαν ο Παναγιώτης Αναστασιάδης, Καθηγητής Διά Βίου και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης, ο Γιώργος Χρούσος, Καθηγητής και Πρόεδρος του Τμήματος Παιδιατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, και ο Γιάννης Πανούσης, Καθηγητής Εγκληματολογίας του ΕΚΠΑ. Οι παρεμβάσεις των ειδικών κατέληξαν στην ανάγκη για ουσιαστική πρόληψη, ενίσχυση της επικοινωνίας και διαρκή συνεργασία για την αποτελεσματική ανταπόκριση στις ανάγκες των παιδιών.